Oude Kerk Klassiek
-
zo 1 mrt '2615:00Oude Kerk
1 Internet prijs € 17,50
Programmatoelichting
R. Wagner: Ouverture “Rienzi”
De opera Rienzi (of voluit: Rienzi, De laatste volkstribuun) is een van Richard Wagners (1813-1883) vroege opera’s. Het werd geschreven tussen 1838 en 1840 in “Grand Opera” stijl en was meteen een groot succes, ondanks het feit dat de opera 6 uur (!) duurde. Het verhaal gaat dat Wagner bij de première de klok boven het toneel stil zette, uit angst dat het publiek zou weglopen.
De opera gaat over het leven van de middeleeuwse populist Cola di Rienzo en speelt zich af in Rome. Rienzi weet de patriciërs te verslaan, maar verliest dan publieke steun. De opera eindigt met een brandend Capitool waar Rienzi uiteindelijk om het leven komt.
De ouverture begint met een trompetsignaal. Ook is de melodie van de aria van Rienzi’s gebed dat later in de opera voorkomt al te horen. De ouverture eindigt met een militaire mars.
O. Respighi: “Pini di Roma”
“Pini di Roma” werd in 1924 door de Italiaan Ottolini Respighi (1879-1936) geschreven en is zijn meest bekende stuk. Het stuk is het tweede Symfonische Gedicht in een serie van drie gedichten over de stad Rome. Het stuk bestaat uit vier delen. Elk deel beschrijft een locatie in Rome waar pijnbomen staan:
1. "I pini di Villa Borghese" ("De pijnbomen van de Villa Borghese") – Allegretto vivace
2. "Pini presso una catacomba" ("Pijnbomen bij een Catacombe") – Lento
3. "I pini del Gianicolo" ("De pijnbomen van het Janiculum") – Lento
4. "I pini della via Appia" ("De pijnbomen van de Via Appia") – Tempo di marcia
In het eerste deel hoor je kinderen spelen tussen de pijnbomen. Ze zingen een Italiaans kinderliedje en spelen soldaatje. Deel 2 is plechtig: je kunt kerkliederen horen opstijgen uit de diepte van de Catacombe. Het derde deel begint met een droomachtige klarinetsolo. Aan het einde klinkt het gezang van een nachtegaal. Het gezang werd oorspronkelijk afgespeeld op een vroege grammofoonspeler. Dit was de eerste instantie dat opgenomen geluid als onderdeel van een compositie gebruikt werd. Het vierde deel grijpt terug naar de glorie dagen van het Romeinse Rijk. In dit deel keert het Romeinse leger triomfantelijk terug naar de stad over de Via Appia, begeleid door trompetgeschal.
M. Moessorgsky (arr. M. Ravel): “De Schilderijententoonstelling”
Modest Moessorgsky (1839-1881) schreef de Schilderijententoonstelling in 1874 oorspronkelijk als piano suite naar aanleiding van een bezoek aan een tentoonstelling van de Russische kunstenaar Viktor Hartmann. Er zijn verschillende orkestarrangementen van het werk gemaakt. Maurice Ravel arrangeerde het stuk in 1922 op verzoek van het Boston Symphony Orchestra.
In het stuk loopt de luisteraar via een Promenade langs de schilderijen. Het thema van de Promenade komt ook terug in twee van de schilderijen, waaronder de “Poort van Kiev”. Een tiental schilderijen wordt in muziek verbeeld:
- Promenade
1. Gnomus- verwijst naar een notenkraker in de vorm van een kreupele gnoom.
- Promenade
2. Il vecchio castello- een oud kasteel waar een minstreel een lied zingt.
- Promenade
3. Tuilerieën- jonge kinderen spelen in de tuinen.
4. Bydło- een ossenwagen rijdt op zware houten wielen voort.
- Promenade
5. Ballet van de kuikens in de dop- een komisch stuk (scherzino) met veel staccato en voorslagjes
6. Samuel Goldenberg en Schmuÿle- een ruzie tussen twee fictieve Poolse joden, één rijk, één arm.
7. Limoges, het marktplein- twee marktvrouwen ruziën op het marktplein van de Zuid-Franse stad.
8. Catacombae- de Catacomben van Parijs worden met een lamp verkend.
Met daaropvolgend:
- Cum mortuis in lingua mortua- geen schilderij, maar een variatie van de Promenade waarin de Catacomben doorklinken.
9. De hut op kippenpoten (Baba Yaga)- over de hut op kippenpoten van Baba Yaga, een Russische sprookjesheks die kinderen lokt om hen op te eten.
10. De grote poort van Kiev- gebaseerd op een architectonisch ontwerp van Hartmann. Er is een heilige processie te horen met klokgelui en zingende priesters.